Zoek strandingen

Aantal strandingen in 2017

    Grijze dolfijn

    Grijze dolfijn (Grampus griseus). Illustratie: Rob van Assen - © ArtBoutique

     

    Classificatie
    Klasse: Mammalia (zoogdieren) 
    Orde: Cetacea (walvissen)
    Onderorde: Odontoceti (tandwalvissen)
    Familie: Delphinidae (dolfijnen)
    Geslacht: Grampus
    Soort: Grampus griseus (grijze dolfijn)

    Kruisingen van grijze dolfijnen met tuimelaars (Tursiops truncatus) zijn zowel in het wild als in gevangschap waargenomen.

    Namen
    Nederlands: grijze dolfijn; gramper, Risso's dolfijn
    Engels: Risso's Dolphin; grampus; grey grampus; white-head grampus; grey dolphin
    Frans: le dauphin gris, grampus, dauphin de Risso
    Spaans: delfìn de Risso, delfin gris
    Duits: Rundkopfdelphin
     

    © 2002 Kustvereniging EUCC, Leiden

     

    Omschrijving
    Grijze dolfijnen hebben een robuust lichaam, en een groot, stomp voorhoofd zonder uitstekende snuit. De rugvin zit halverwege het lichaam, is erg lang (tot 50 cm hoog) en kan zowel gebogen als puntig zijn. De staart is dik en eindigt in sterke staartvinnen. Mondhoeken buigen omhoog. Voor in de onderkaak zitten 2 - 7 paar tanden; de bovenkaak heeft geen tanden. Bovenop de kop zit één spuitgat.

    Kleur
    Bij hun geboorte zijn kalveren grijs, daarna worden ze bruin tot bijna zwart, maar ze houden een witte onderzijde. Bij oudere dieren zijn kop, buik en zijden lichter van kleur. De buikvinnen en staart blijven echter donker.
    Een onderscheidend kenmerk van deze soort zijn de witte verwondingen en krassen, die in aantal toenemen naarmate het dier ouder wordt. Deze worden waarschijnlijk gemaakt door de tanden van andere grijze dolfijnen en pijlinktvissen.

    Lengte
    Volwassenen: 2,60 - 4,30 m; pasgeborenen: 1,1 - 1,70 m.

    Gewicht
    Volwassenen: 300 - 500 kg

    Migratie
    Over het algemeen blijven grijze dolfijnen in warme wateren, maar ze worden tijdens de zomer ook wel waargenomen in koudere gebieden. Vermoedelijk migreren ze niet over lange afstanden.

    Habitat
    Diepe, van het land afgelegen, warme gematigde en tropische wateren.

    Voedsel
    Vooral pijlinktvissen, maar ook octopussen, vissen en schaaldieren worden gegeten.

     

    Gedrag en voortplanting

     

    Foerageren
    Grijze dolfijnen jagen in groepen. Tijdens de jacht spreidt een groep zich uit in een lange rij.

    Sociaal gedrag
    Meestal leven grijze dolfijnen in groepen van 3 - 50 individuen, maar geregeld ook in groepen van honderden dieren, vaak samen met andere soorten dolfijnen. Grijze dolfijnen kunnen onderling behoorlijk agressief zijn, ze slaan elkaar met de buikvinnen, staart en rugvin en ook met het lichaam.

    Geluiden
    Grijze dolfijnen produceren een reeks geluiden, onder andere: klikgeluiden (voor echolocatie), gilgeluiden, roepgeluiden en kraakgeluiden. risso.wav (13 Kilobytes) 

    Mobiliteit 
    Grijze dolfijnen kunnen een snelheid van 28 tot 32 km per uur halen, maar zwemmen meestal met een snelheid van 6 - 7 km per uur. Ze komen meestal na ongeveer 7 seconden boven om te ademen, maar kunnen tot 30 minuten onder water blijven. In de lucht springen, berijden van boeg- en kielgolven, uit het water springen om rond te kijken, slaan met staart en surfen op de golven wordt vaak waargenomen.

    Volwassenheid
    Rond 7 jaar.

    Voortplantingsperiode
    13 - 14 maanden draagtijd. Vermoedelijk vinden geboortes plaats tijdens de warmere maanden (december-april in Zuid-Afrika).

    Bedreigingen 
    De grijze dolfijn wordt uitsluitend door de mens bedreigd. Er wordt op ze gejaagd door Japan, Peru, Sri Lanka en in mindere mate ook door landen in het Caraïbische gebied, aan de Zwarte Zee, en bij de Indo-Pacifische eilanden. Andere bedreigingen: verstrikking in visnetten, vervuiling (bijv. pesticiden en vuilnis) en veranderingen in het milieu.

    Bescherming
    EU Habitatrichtlijn, bijlage IV
    Bonn (ook bekend als CMS) Conventie Appendix II (alleen Noordzee en Oostzee populaties)
    Bern Convention Appendix II
    CITES: Appendix II
    IUCN beschikte niet over genoeg informatie om een oordeel te vellen.

    Aantallen
    Onbekend, maar plaatselijk algemeen.

    Samenstelling: Niko den Hollander, vereniging Kust & Zee